Yazılar

Hamilelik

Hamilelikte Masajın Faydaları:

Dokunma, insanlar bir birine verebilen en kutsal ve iletişetici hediyelerden biridir. Binlerce seneler dokunmanın iletişetici gücü için meşhurdur, ve bin yıllık devre için antik dokunma tedavi yöntemleri dünyanın bir tarafından öbür tarafına yapıldı. Tayland, Çin, Japon ve Hindistan gibi ülkelerde masaj, normal sağlık bakanlığının bir parçası olduğu inanıldığı halde, modern batı kültürunde zenginlerin luxu, veya belirli bir yaradan ileştirmek olarak bakılıdıdır. Fakat, çoğu insan dokunmanın fisiksel ve duygusal acılarımızı rahatlama gücünü tasdik edebiliriz. Omuzumuzun arkasından gelen arkadaşın veya sevdiğin olanın kolu, üzgün zamanlarında bizim üzüntümüzü hafifletiyor; boynumuzu ve omuzumuzu masaj yapan parmakları, günün gelirimleri rahatlatıyor.

Hamile süresinde, sırt, bel, ve baş ağrılar için normalde aldığımız ilaçları yasak olduğu için, dokunmanın iletişetici güçleri daha da önemli oluyor. Meksika’daki ve Hindistan’daki bazı geleneksel kültürlerinde masaj, gebeliğin bakımının düzenli bir parçasıdır, ve hamile kadınlar ve bebekler düzenli masaj yapılıyor. Morales, Meksika’dan ebe, Sayın Irene Soleto her görüsme boyun ve sırt masajla başlıyor. Kas gerginlği salıverirken, anne adayının akıl gerginliği da saliveriyor. Anne adayı böylece korkuları ve merakları özgürlükle anlatabiliyor. Gebenin karnına da masaj yapılıyor, yanlız bebeğin dürüşü ve boyu anlamak için değil de ayrıca cildi esnek yapılmak şişmanlık çizgiler azalsın diye. Doğum süresinde, Irene Hanım masaj iyi bebek dürüşü özendirmek için, doğum sancısı rahatlamak ve artmak için, ve gebe kendisine yararlamamasını diye tam açmak için aletleriden biri kullanıyor. Doğumdan sonra, Irene Hanım haftalarca rahime ve kalçaya destek için, kas ağrı asalmak için, ve anne bol süt yapabilsin diye masaj kullanıyor.

Modern kadının yaşadığın stresler görünce, masaj, sağlık hamileliğin daha da önemli bir parçası oluyor. Yüksek tansyon, kas gerginlik, düşük kan dolaşımı, ve düşük enerji gibi daha sık görünen problemler hamilelikte daha belirgin, rahatsiz edeci ve tehlikeli bile olabilir. Irene Hanımın hastalıklararası hiç olmayan doğum sonrası depresyonu gibi duygusal hastalıklar, bizim kültürumüzde daha yaygın oluyor. Bugünlerde çoğu insan oturarak çalıştığın yüzünden, kadınlar hafif bel ve karnın kaslarıyla hamilelik süresine başlıyorlar. Bebeğin büyümesini, kas üzerindeki stresle gebenin dengelik merkezisinin değiştirince, önce olmayan ağrılar ve acılar artık çok rahatsız edeci olmaya başlayabilirler.

Düzenli yaptırıldı masaj tedavi, bu problemleri çözebiliyor. Masaj, kan dolaşımı artıyor; öylelikle ödemi, kas krampları ve gerginlği ve şişmanlık çizgileri azalıyor. Masaj yaptırdığın süresindeki salıverildi olan hormonlaı yüksek tansyonu ve duygusal tansyonu düşüruyor. Masaj yapan doğum ortakları (kocası, annesi, ablası, arkadaşı, hemşire veya eğitimli yardımcı olsa) kadın, doğum sancıların acısı üstesinden gelmesine yardım ediyorlar. Emzirmeye, loğusalık ileşmesine ve kilo vermeye hep masajla destek

verildi. Yararlar daha da uzatabiliniyor. Hamilelik süresinde masaj yaptıran kadınlar daha büyük bir ihtimale kendi bebeklere masaj yaparlar. Böylece, ileştiretici dokunmağın yararlarını gelecek kuşağa verildi.

Modern batı kültürü düzenli masaj tedavinin yararların farkında olurkan, hamileliklere yararları fark olmadan geçmiyor. ABD’de, hamilelik masajı artık meslek olarak gelismiş, ve çok terapistler, gebeler ve ailesilere kapsamlı bakımı vermek için, doktorlarla, ebelerle, ve diğer sağlık profesyonellerle beraber çalışıyorlar.

Haydi, kendinize şımartın! Kendi kendinize sağlık hamilelik, doğum, ve loğusalığa destek vereceksiniz!

NOT: Hamileliklere yapan kültürlerinde, bu dönem, gebenin diğer yaşam dönümlerinden farklı olduğunu anlaşıldı. Terapist, yaralı ve zararlı yöntemler ve noktalar eğitmesinden bilmeli, ve her kadının dürümüsü farkında olmalı. Hamilelik masajı yapan bir terapist ararkan, terapistin nitelikleri öğrenmelisiniz. Hamileliğinizle her hangi bir problem varsa, masaj yaptırmadan önce mutlaka doktorunuzden izin alın ve terapistinize detaylece anlattın. Her masaj yapan terapist özellikle hamilelik süresindeki özellikleri bilmediğin için, çok doktorlar masaj yasaklıyorlar. Eğitimli bir terapist bulursanaz, doktorunuzla konuşsun; doktorunuz fikrini değiştirebilir.

Doğum

Kadın İle Olmak:

Doulalık eski olduğu kadar yeni bir hizmet anlayışıdır. Sözcük olarak “doula” Yunanca’dan gelir. Anlamı “kadın hizmetkar ya da köle”dir. Günümüzde, doğum yapan kadına ve ailesine fiziksel, duygusal ve bilgilendirici destek veren eğitimli ya da deneyimli kadın (arkadaş, akraba ya da sağlık çalışanı) anlamında kullanılır. Kadınların doğum yapmasına belki de ilk çağlardan beri yine kadınlar yardımcı olmuştur. Balinalar, çakallar ve cüce şempanzeler, hayvanlar dünyasının dişi üyelerinin doğum sırasında birbirlerine yardım eden birkaç örneğinden bazılarıdır. Kimi kültürlerde doğum, tüm kadınların doğum sancısı çeken kadını kutlamak ve desteklemek için biraraya geldiği toplumsal bir olaydır. Bununla ilgili benim en sevdiğim örneklerden biri, Fas’ta geleneksel bir toplulukta doğuma tanıklık eden Faslı oryantal dansçının anlattığı bir olaydır. Çadırda yatan kadının doğum yaptığını ancak alnındaki ter ve ıkınma sırasında boğazından yükselen sesler ele verir. Annenin etrafında dans eden kadınlardan oluşan bir halka vardır. Kadınlar annenin bebeğinin doğmasına yardım edecek hareketler yapmasını, kendi dünyaya gelişini hatırlamasını ve anneliğe adım atmasını cesaretlendirmek için dans ederler.

Kolektif doğum kültürümüzün evrimi çok ilginçtir. Kısa bir süre öncesine kadar dünyadaki doğumların büyük bir bölümü evlerde gerçekleşirdi. Bunların da büyük bir bölümünde eğitimli ya da eğitimsiz ebeler ve diğer kadın yardımcılar bulunurdu. Neredeyse ışık hızında, özellikle de gelişmiş ülkelerde, evde doğum aykırı hale geldi ve hastane doğumu çocukların çoğu için dünyaya standart giriş kapısı oldu. Hastane doğumu, evde doğumda zarar görebilecek birçok anne ve bebeğin hayatını kurtarmaya yardımcı olmuştur. Bu nedenle minnettar olmalıyız. Ancak, hastanelerin önceliği hastalıkları tedavi etmek ve hayat kurtarmak olduğundan doğum son derece tehlikeli bir olay olarak algılandı ve daha fazla güvenlik için pek çok test ve müdahalelere başvurulmaya başlandı. Bu, genellikle beraberinde gebelik ve doğum deneyimine bir korku ya da baskı havası getirerek kadınların kendi güçleriyle doğum yapmalarını zorlaştırdı. Bunun nasıl olduğunu anlamak için şahane bir şekilde düzenlenmiş hormonlarımıza göz atmak yeterli.

Doğum sancısı sırasında, rahme kasılmasını ve servikse açılmasını emreden, oksitosin hormonu salgılanır. Güzel bir yemek yerken, emzirirken ve en önemlisi orgazm sırasında büyük miktarlarda salgılandığından oksitosine aynı zamanda ‘’aşk hormonu’’ da denir. Bu da bize bazı kadınlar için doğumun neden korkutucu ya da sancılı değil de, doğru koşullar altında olduğu sürece zevkli olduğuna dair ipucu verir.

Vücudun oksitosin salgılamak için nasıl sinyal aldığı tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak plasenta tarafından üretilen hormonların doğumun başladığını sinyallerle vücuda bildirdikleri düşünülmektedir. Oksitosin hormonuyla birlikte, endorfin de salgılanmaktadır. Bu iki hormon baştan çıkarıcı bir hormon dansıyla birbirleriyle etkileşim halinde vücutta yükselirler. Oksitosin arttıkça, kasılmaların hissi artar ve vücut, kadının artan gerilime dayanmasına yardımcı olmak için daha fazla endorfin üretir. Bu sadece dayanmasına değil değişik bir boyut olan doğum boyutuna geçmesine de neden olur. Doğumu dışarıdan izleyen biri için kadının doğum sırasında farklı bir boyuta geçtiği kolaylıkla fark edilebilir. Doğum sancısı çeken kadın derinlemesine kendi içine odaklanmıştır, mantıklı sorulara cevap vermekte zorlanır ve içgüdüsel olarak hareket eder ve sesler çıkarır.

Şimdi, doktorlar ve ebeler var olmadan önce, eski zamanlardan, binlerce yıl öncesinden bir kadını değerlendirelim. O eski zaman kadını ne yapması ve nasıl yapması gerektiğini nereden biliyordu?

İçgüdü.

Bu eski zaman kadını, içgüdülerini kullanarak, nasıl bir yerde doğum yapmayı tercih ederdi? Sıcak mı yoksa soğuk mu? Loş mu yoksa iyi aydınlatılmış mı? Kalabalık mı yoksa tenha mı? Orta yerde mi yoksa korunaklı bir yerde mi? Eski zaman kadını, etrafta sinsi sinsi dolaşan yırtıcı bir hayvanın tehdidini hissetseydi, doğum sancılarına ne olurdu? Peki bu senaryoyu düşünürken vücudunuzda neler oluyor? Kaslarınızın gerilmesi, adrenalin artışı, kaçma isteği – tehlikeli durumla mücadele ya da bundan kaçış.

Şimdi bir an için oksitosinin büyük miktarlarda var olduğu durumları hayal edin. Oksitosinin en fazla salgılanacağı ortamları hayal edin. İyi bir yemekten, emzirmekten ya da sevişmekten en fazla hangi ortamlarda zevk alırsınız? Şimdi de tipik bir hastanedeki doğum ortamını düşünün. Oksitosinin en yoğun salgılanması bu iki doğum ortamından hangisinde mümkündür? Artık birçok modern kadının tipik bir hastane doğum odasında neden sadece kendi güçleriyle bebeklerini dünyaya getirmekte zorlandıklarını anlamaya başlıyoruz – bulundukları ortamdaki her şey bedenlerine kaçmalarını söylüyor!

Peki, bütün bunların doulalarla ne ilgisi var? Doulalar, hastanelerde bile, kadınların doğum alanlarına sahip çıkmalarına yardımcı olabilirler. Birçok kadın, hemşirenin ya da ebenin ya da doktorlarının doğum sırasında destek vermesini ve yönlendirmesini bekler ancak gerçek şudur ki, modern tıp uygulamaları nedeniyle tıbbi görevlilerin çoğunun, kadınlara doğum sancıları sırasında, gereken ilgiyi gösterecek zamanları yoktur. Hemşireler ve hastane ebeleri kırtasiye işleri, bebeğin düzenli kontrolleri ve annenin sağlığıyla boğuşmaktadırlar. Genellikle daha fazlasını yapamazlar. Doula, doğum sürecinin tıbbi yönleriyle ilgilenmediğinden, sevgisini ve ilgisini sadece doğum yapan anneye ve onun ailesine vermekte özgürdür. Doulalar, doğum alanının daha oksitosin-dostu hale gelecek şekilde dönüştürülmesi için önerilerde bulunabilirler. Doulalar, doğum pozisyonları için fikir verirler, anne ve babaya faydalı nefes egzersizlerini ve masaj tekniklerini hatırlatır ve anneyi yürümesi için cesaretlendirirler. Doulalar anne ve babanın dikkatini bebeğin yaşayıp yaşamadığını sesle bildiren cihazdan alıp annenin bedenine, doğum sancılarına ve gelmekte olan bebeklerine çekerler. Doulalar, gereksiz kesinti ve müdahale sayısını azaltarak, doğum alanının korunmasına yardımcı olurlar.

Bazı çiftler doulanın, doğumda babanın rolünü elinden alabileceğinden endişelenir ancak işlin aslı tam tersidir. Babanın görevi, çocuğunun doğumuna tanıklık ederken, anneye sadece kendisinin verebileceği sevgiyi ve desteği sağlamaktır. Pek çok baba, bu konuda hiç deneyime sahip olmadıklarından doğum sancılarının zorlu bölümleri boyunca eşlerine yardımcı olmakta sıkıntı yaşar. Doulalar ise babalara eşlerine nasıl yardımcı olabilecekleri konusunda, yol göstererek doğum derslerinde öğrendikleri her şeyi hatırlama streslerini hafifletir ve babaların doğum deneyimini kolaylaştırırlar. Doulalar, doğumun başından sonuna anneyle babaya destek olarak, çocuklarını, kendi istedikleri şekilde dünyaya getirmelerine yardımcı olurlar. Doktor Kennell ve Doktor Klaus’un çalışmalarında gördüğümüz gibi sakin ve duyarlı birinin varlığı doğum odasının enerjisi ve havasını çarpıcı bir şekilde değiştirir. Çeşitli araştırmalar, doulaların doğumda hazır bulunması halinde, epidural kullanımının ve sezaryen doğumların azaldığını, sancılarınsa 2-3 saat daha kısa sürdüğünü göstermiştir. İstatistikler öylesine ikna edicidir ki, ABD’deki sigorta şirketleri doula ücretlerini sigorta kapsamına almışlardır!

Doulaların yararları bebekle bağ kurma, emzirme, erken lohusalık dönemi ve doğum sonrasında evliliklerin sorunsuz sürmesinde de etkisini gösterir. Birçok aile, doğum sırasında ve sonrasında bu türde destek almayan kadınlara göre daha rahat ve daha uzun soluklu emzirme deneyimleri yaşadıklarını bildirmiştir. Ebeveynlerin, bebekleriyle kurdukları olumlu ilişkileri ve bebeklerinin ihtiyaçlarına karşı duyarlılıkları da artmaktadır. Doulalar anneyi lohusalık döneminde desteklediği ve bu süreci normalleştirdiği için, lohusalıkta yaşanabilen karamsarlık ve depresyona daha az rastlanır. İyi bir doula, anne ve baba arasındaki yakınlık ve anlayışın gelişip büyümesine katkıda bulunur ve doulalar tarafından desteklenen ailelerde doğumdan sonra evliliklerinde tatminin arttığını bildirenlerin sayısı daha yüksektir.

Türkiye’de ve Avrupa’nın büyük bir bölümünde, hastanelerde doula kavramı yenidir. Bununla birlikte, doğum odasındaki bu yararlı katkıya açık olan doktorlar da vardır. Umarız ki ilerleyen yıllar, doğum yapan ailelere desteğin artmasını, doğumun aslında nasıl olabileceği, annenin ve bebeğin nelere kadir oldukları ve doğum yerinin kutsallığı için nasıl bir saygı gerektiği hakkında farkındalığın artmasını da beraberinde getirir.

Lohusalık

Emzirme Yolculuğunuz: Yolcuya İpuçları

Bir yolculuğa çıkarken elimizde bir harita, yolculuk planı ve araziye uygun teçhizatımızın olması iyi olur. Doğumdan emziren bir anne olmaya yaptığımız yolculuk da bundan farklı değildir. Eğer hazırlıklıysak baştaki planımız değişse bile yolculuğumuz daha keyifli geçecektir. Yola çıkmadan yolculuğunuzu planlayın.

Yolculuğu Planlamak: Nereye Gittiğinizi, Nasıl Gideceğinizi Bilin

Emzirmenin önemli ama çoğu zaman gözden kaçan bir yönü, her ne kadar doğal bir durum olsa da, aynı zamanda öğrenilen bir beceri olduğudur. Emzirmenin artık geçerli norm olmaktan çıktığı kültürlerde veya bir iki kuşak atlanıldığı durumlarda, pek çok kadın başarıyla emzirmek için gerekli destek sisteminden ve becerilerinden yoksundur. Emzirmek öğrenilen bir beceri olduğu için gözlem ve uygulama ister. Hamileliğiniz sırasında okuyun, internet sitelerine bakın, bu konuda filmler izleyin ve en önemlisi başarıyla emziren diğer annelerle vakit geçirin. Böylece bebeğin meme ucunu nasıl kavraması gerektiğini öğrenir yola çıkmadan önce karşılaşabileceğiniz güçlükler konusunda bilgilenirsiniz. Ayrıca yoldaki engebeleri atlatmanıza yardımcı olacak bir destek grubu edinme fırsatını yakalarsınız.

İyi bir seyahat acentesi seçmek zorlu bir yolculuğu bile hoş bir deneyime çevirebilir. Araziyi iyi bilen bir rehber beklenmedik durumlarda size yol gösterebilir. Ancak herkesin iyi yolculuktan anladığı şey aynı değildir. Hekiminizi ve çocuk doktorunuzu dikkatlice sorgulayın, bebeğinizin bakımı konusunda onlarla aynı dili konuştuğunuzdan emin olun. Hazır mamalar, plastik meme ucu gibi çabuk çözümlerden sakının – bunlar annenin ya da çocuğun sağlığı için nadiren gerekir ve emzirme ilişkisini olumsuz etkileyebilirler. Hekim ya da çocuk doktorunuzun kısa vadede daha zor görünse de uzun vadede siz ve çocuğunuz için en doğru olanı yapacağını bilmek rahatlamanızı ve yolculuğunuzun keyfini çıkarmanızı sağlar.

Kalacağınız Yeri Ayırtmak

Yolculuğunuzun iyi geçmesi için beş yıldızlı bir otelde kalmaya ihtiyacınız yoktur. Önemli olan kaldığınız yerde çalışanların niteliklerinin ve sunulan imkanların ihtiyaçlarınızı karşılamasıdır. Dünya Sağlık Örgütü, bebek-dostu hastaneleri ödüllendiren ve anne-babaların doğum sırasında destekleyici bir ortam bulmalarına rehberlik eden bir Bebek-Dostu İnisiyatifi oluşturdu. Çocuğunuzu dünyaya getirmek için bir hastane seçerken, bu tecrübenizi mümkün olduğu kadar pürüzsüz yaşamak için yönetim ve çalışanların söz konusu ilkeleri uygulayıp uygulamadığını kontrol edebilirsiniz.

Sağlık kuruluşlarının Bebek-Dostu kabul edilmeleri için gereken kriterler şunlardır:

1. Yazılı bir emzirme politikası olması ve bunun bütün sağlık görevlilerine düzenli olarak iletilmesi.
2.Sağlık görevlilerine bu politikayı uygulamak için gereken becerilerin eğitimini vermek.
3.Hamile kadınları emzirmenin faydaları ve nasıl yapılacağı konusunda bilgilendirmek. 4.Annelerin doğumdan sonraki birbuçuk saat içerisinde emzirmeye başlamalarına yardımcı olmak.
5.Annelere bebeklerinden ayrı kalmaları gerekse bile nasıl emzireceklerini ve nasıl süt vermeye devam edebileceklerini göstermek.
6.Yeni doğanlara tıbben gerekli olduğu durumlar dışında anne sütünden başka besin ya da içecek, hatta yudumlayacak su bile vermemek.
7.Anne ve bebeğin günün 24 saati aynı odada kalmalarını sağlamak.
8.Bebek her istediği zaman meme vermeyi teşvik etmek.
9.Meme emen bebeklere yapay meme ya da emzik vermemek.
10.Emziren anneler için destek gruplarının kurulmasını desteklemek ve anneleri hastane ya da klinikten ayrıldıktan sonra bu gruplara yönlendirmek.
Hastanede kalışınızdan sonra görevlilerin Bebek-Dostu İnisiyatifi’ne ne derece uydukları konusundaki görüşlerinizi hastane yetkililerine bildirmeyi unutmayın. Hastane yönetimi ancak sizden gelen bilgiler doğrultusunda iyi yaptıkları şeyleri devam ettirmek ve zayıf oldukları yönleri geliştirmek konusunda adım atacaktır.

Bavulunuzu Nasıl Hazırlarsınız

Rahat gömlekler ve elbiseler giyin. Göğüslerinizin mümkün olduğu kadar hava almasına izin verin. Böylece sürekli kullanılan göğüs pedinin neden olduğu nemli sıcaklığın oluşturduğu bakteri ve mantar enfeksiyonlarının önüne geçebilirsiniz.

Sıkı ve telli sütyenlerden sakının.
Bunlar süt akışını kısıtlayarak göğsün şişmesine ve göğüs enfeksiyonlarına neden olabilir.

Meme uçlarınızda hassaslık varsa meme ucu koruyucusu kullanabilirsiniz. Meme ucu koruyucusu, tepesinde iki delik ve sızan sütü yakalayan değiştirilebilir bir pamuk tabanı olan sert plastik kaplardır. Bunlar plastik meme uçlarından farklıdır. Sütyenin içine takılarak hassas meme uçlarını havalandırır ve kumaşa sürtünmesini engellerler. İyi bir marka olan Ameda Türkiye’de bulunabilir.

Bilgili bir profesyonel size aksini önermediği takdirde göğüs pompalarından, göğüslerinizin bebeğinizin ihtiyacına uyum sağladığı ilk altı hafta uzak durun. Göğüs pompaları sütten şişen göğse yarar sağlamadığı gibi durumu daha da kötüleştirebilir!

İlk altı hafta ya da bebeğinizle aranızdaki emzirme ilişkisi sağlamlaşıncaya kadar biberon ve emzik kullanmayın.

Çatlamış ve acıyan meme uçlarınız için ya saf lanolin, ya da koku, paraben ve alkol içermeyen bitki bazlı bir meme ucu kremi kullanın.

Göğsünüzde sertlik ve acı veren bir nokta hissederseniz hemen hekiminize danışın!

Okuma Listesi:

Emzirme Sanatı , La Leche League International

Hamilelik, Doğum ve Bebek, Penny Simkin

Aşağıdaki internet sitesine bir göz atın:

www.llli.org La Leche League’in web sitesi